| begrip | uitleg
|
| Melkwegstelsel | Sterrenstelsel waartoe ons zonnestelsel behoort. Het bestaat uit 100 miljard sterren en verder uit stof en gas. De vorm is een afgeplatte schijf met spiraalarmen.
|
| Cluster | Een groep sterrenstelsels. Het heelal bestaat uit miljarden van deze clusters die op grotere schaal weer superclusters vormen.
|
| Lichtjaar | De afstand die het licht (snelheid = 300.000 km/sec) in 1 jaar aflegt. Dit is ongeveer 10 biljoen km. De afstand tot de dichtsbijzijnde ster (behalve de zon) bedraagt ruim 4 lichtjaar. Ter vergelijking: de zon staat op 8 lichtminuten.
|
Einstein
 | Duits geleerde (1879 - 1955)
Allround fysicus en geniaal vernieuwer van de moderne natuurkunde. Met zijn speciale en algemene relativiteitstheorie zet hij 200 jaar na Newton een nieuwe stap op de weg naar de ontraadseling van de zwaartekracht en de mechanica. In feite verdwijnt de zwaartekracht maar komt het begrip ruimte-kromming ervoor in de plaats. Einsteins theorieën hebben we nodig om het heelal op grote schaal te kunnen beschrijven.
|
| Roodverschuiving | Dopplereffect bij lichtbronnen die van ons af bewegen.
|
| Big Bang | Oerknal die aan het begin staat van de uitdijing van het heelal. Dit moet ongeveer 15 miljard jaar geleden hebben plaatsgevonden.
|
| 3K-straling | Een van de meest spectaculaire bevestigingen van de theorie van de oerknal. We zien het nagloeien van de knal in deze fossiele straling die inmiddels is afgekoeld tot 3 graden boven het absolute nulpunt. De K is de afkorting van Kelvin, de temperatuur-eenheid die het absolute nulpunt als uitgangspunt neemt (-273 graden Celsius).
|
| Heelalmodellen | 1. Gesloten heelal
Het heelal bevat zoveel materie dat de zwaartekracht het uiteindelijk zal winnen van de uitdijing: het heelal stort weer in tot een zogenaamde eindkrak
2. Open heelal
De hoeveelheid materie is niet genoeg om de uitdijing helemaal te stoppen, het heelal blijft eeuwig uitdijen al neemt de snelheid steeds verder af.
3. Kritisch heelal
Dit model ligt op de grens van de twee bovenstaande. Ons eigen heelal wordt het best beschreven door een model dat dicht bij het kritische ligt. Aan welke kant van de grens is nog niet duidelijk.
|
| Antropisch Principe | Dit principe stelt dat het vanzelfsprekend is dat ons heelal dicht bij het kritische model ligt omdat we er anders niet zouden zijn om het heelal waar te nemen. De mogelijkheid van leven hangt namelijk heel gevoelig af van de gemiddelde dichtheid van het heelal.
|